Świnka jest chorobą wirusową, występującą głównie u dzieci, ale może na nią zachorować też osoba dorosła. U nastolatka płci męskiej lub dorosłego mężczyzny świnka może się stać przyczyną poważnych problemów. Wirus namnaża się w śliniankach przyusznych i powoduje charakterystyczny obrzęk twarzy.

Na świnkę mogą zachorować wszystkie małe dzieci, ale choroba jest najczęstsza u tych, które ukończyły 2. rok życia. W większości dzieci są zabezpieczone przed zachorowaniem przez szczepienie MMR (odra, świnka, różyczka).

OBJAWY
• Najpierw pojawia się gorączka, która rośnie do 40°C.
• Zanim pojawi się obrzmienie, występuje uczucie dyskomfortu w okolicy ślinianek przyusznych.
• Obrzmienie nie występuje jednocześnie z obu stron - początkowo pojawia się obrzęk jednej ślinianki, a dopiero później drugiej.
• Ból przy połykaniu.

CZAS TRWANIA
• Świnka ma długi okres inkubacji — objawy występują dopiero po upływie około 3 tygodni po zakażeniu.
• W przypadkach łagodnych obrzęk ślinianek może trwać tylko 3-4 dni, ale może też utrzymywać się nawet tydzień lub dłużej.

PRZYCZYNY
• Świnkę wywołuje paramyksowirus, który rozsiewa się drogą kropelkową z nosa lub gardła chorego. Jest przekazywany podczas bliskiego kontaktu ze zdrowymi osobami.
• Wirus wnika do organizmu przez drogi oddechowe i rozsiewa się za pośrednictwem krwi. Może umiejscowić się prawie wszędzie — w nerkach, tarczycy, gruczołach płciowych i w śliniankach. Namnaża się w śliniankach przyusznych.

LECZENIE
• W celu potwierdzenia rozpoznania lub przy wystąpieniu powikłań skontaktuj się z lekarzem.
• Poza koniecznością pozostawania w łóżku w okresie obrzmienia ślinianek i gorączki świnka nie wymaga specjalnego postępowania. Chorobę jest normalnym zjawiskiem wieku dziecięcego.

POWIKŁANIA
• Najpoważniejszym powikłaniem świnki jest możliwość zakażenia innych narządów. Prawie u 30% dorosłych mężczyzn, którzy zachorowali na tę chorobę, umiejscawia się ona w jądrach (schorzenie nazywane jest zapaleniem jąder), powodując ich obrzęk i ból oraz wysoką gorączkę. Powikłanie to często występuje mniej więcej tydzień od chwili zaobserwowania pierwszych objawów choroby i jest ciężkim zakażeniem, które może spowodować niepłodność. Jednakże spośród niewielu dojrzałych płciowo mężczyzn, którzy zachorują na świnkę, tylko połowa zachoruje na zapalenie jąder i zaledwie u 10% spośród nich zapalenie będzie dotyczyło obydwu jąder. Nawet wówczas choroba wcale nie musi powodować niepłodności i wciąż jest szansa, że płodność powróci.
• Rzadsze powikłania to zapalenie trzustki (zob. Trzustka) lub zapalenie jajników u kobiet (zob. Jajniki), co nie ma wpływu na płodność.
• Świnka może również spowodować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (otaczających mózg i rdzeń kręgowy); może ono wystąpić 3-10 dni po pojawieniu się pierwszych objawów świnki. Chociaż zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zwykle jest chorobą ciężką, jeśli występuje w związku ze świnką, bywa raczej łagodne.

ZAPOBIEGANIE
W Polsce od 2004 roku szczepienie MMR jest obowiązkowe dla dzieci w wieku 13—14 miesięcy. Szczepienie przypominające w 7. roku życia nie jest obowiązkowe (ale zalecane).

ROKOWANIE
Po chorobie nabywa się odporności już na całe dalsze życie.