Spotkanie z kleszczem

Kleszcze to jedne z najbardziej rozpowszechnionych w świecie pasożytów. Zmieniające się warunki klimatyczne, zwłaszcza wzrost średnich temperatur, wilgotne okresy letnie i jesienne sprzyjają rozwojowi wielkich skupisk tych stworzeń. W Polsce kleszcze znajdują doskonałe miejsca bytowania na wschodnich i północo-wschodnich terenach, w okolicach Dolnego Śląska i województwa zachodnio-pomorskiego. Tam też odnotowuje się największy odsetek zachorowań spowodowanych ukąszeniami.

Te niewielkie, z pozoru niegroźnie wyglądające stworzenia posiadają szczególnie niebezpieczny dla ludzkiego organizmu aparat gębowy zwany hypostomem. Dzięki niemu kleszcz wszczepia się w ciało tak, że ofierze trudno w całości usunąć go z powierzchni skóry. W Polsce można spotkać przeważnie dwa rodzaje tego pajęczaka – kleszcza pospolitego (Ixodes ricinus) oraz kleszcza łąkowego (Dermacentor reticulatus). Ten pierwszy występuje w wilgotnych formacjach leśnych, również – coraz częściej – w miejskich parkach. Kleszcz łąkowy żyje w okolicach jezior, leśnych polan, w dolinach rzek. Atakuje przede wszystkim zwierzęta – zarówno dzikie, jak i nasze, domowe psy i koty.

Wśród mnóstwa chorób przenoszonych przez kleszcze na ludzi, najczęściej wymienia się u nas boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu.

Przebieg boreliozy (krętkowicy kleszczowej) opisuje się w trzech fazach chorobowych. Najpierw u zarażonego występuje tzw. rumień wędrujący, czyli zaczerwienienie skóry w okolicach ukąszenia. Zmianom tym towarzyszą objawy charakterystyczne dla grypy. W drugiej fazie pojawiają się bóle głowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zaburzenia krążenia. Trzeci etap wiąże się ze znacznymi już powikłaniami, które mogą wystąpić nawet w kilka lat po ukąszeniu. Przewlekłe zmiany skórne, niedowład kończyn, dolegliwości psychiczne to tylko niektóre z nich.

Kleszczowe zapalenie mózgu ma przebieg dwufazowy. Pierwsze objawy mogą pojawić się po kilku dniach od ukąszenia i są łudząco podobne do stanów grypowych. Późniejsze bóle i zawroty głowy, wymioty, zaburzenia świadomości, dolegliwości neurologiczne mogą spowodować trwałe uszkodzenia organizmu człowieka.

Pytanie zatem: Jak radzić sobie w przypadkach ukąszenia? Pierwszą czynnością, jaką powinniśmy wykonać, jest w miarę szybkie i prezyzyjne pozbycie się krwiopijcy z naszego ciała. W tym celu powinniśmy użyć pęsety, chwycić kleszcza w miejscu najbliższym naszemu ciału i szybkim, zdecydowanym ruchem wyciągnąć go. Ważne jest, aby przy wyciąganiu nie uszkodzić kleszcza, nie zgnieść go – wówczas szkodliwa dla człowieka zawartość zwierzęcia może przedostać się do naszego ciała. Niedopuszczalne jest również smarowanie kleszcza alkoholem, masłem, mydłem czy wszelkiego rodzaju oliwami. Wówczas pasożyt może zwrócić całą swoją zawartość wprost do naszego organizmu.

Poza tym ważna jest tutaj profilaktyka. Należy zawsze wcześniej przygotować się na spacer po lesie czy parku, ubierając odzież, która będzie zakrywała jak największą powierzchnię naszego ciała. Warto także zadbać o zaszczepienie się – istnieją skuteczne szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgowemu.

Nie każde nasze spotkanie z kleszczem zakończy się od razu czarnym scenariuszem, według którego zapadniemy na jedną z wyżej opisanych chorób. Jednakże nie wolno nam bagatelizować ewentualnych zmian skórnych, podwyższonej temperatury ciała. Warto sobie wówczas przypomnieć, czy nie mieliśmy jakiś czas temu spotkania z kleszczem. Jeśli odpowiedź brzmi twierdząco – niezwłocznie złóżmy wizytę lekarzowi.

opublikował: david